Türkçe"ye yerleşmiş,kökeni ve eki ile birbirine yakın ve bağlı kelimeler :
cilt = deri ; cellat = deri yüzücü
şahıs-eşhas-müşahhas-teşhis
katetmek-maktu
saf-mustafa(saflaşmış)
zan-maznun
sicil-tescil-müseccel
fehm-fehim/e-tefhim-mefhum
baliğ-tebliğ-tebligat
daire-müdür-idare
hendese(matematik)-
mühendis(mesleğini matematik yöntemlerle icra eden)
hesap-muhasebe-mahsup
şekil-eşkal-teşkilat
rahat-istirah-müsterih
kast-maksat-maksud
nakıs-tenkis/at-
tat(z)min-tazminat
fikir-mefkure
sual-mesul-mesuliyet-mesele
misal-emsal-temsil
hasretmek-hasret-münhasır-mahsur-muhtasar
hazır-huzur-ihzar
farz etmek-mefruz
iddia-dava-müddei
daim-müdavim-mütemadi
hacer : taş hacir : kısıtlama
hecr(göç)- hicret-tehcir
şekk : kuşku şikayet : kuşkular
şart-meşrut-meşrutiyet(şartlı demokrasi)
şevk-teşvik
beri-ibra-beraat-müberra
harf-tahrifat-
merkep-rekabet
vecd-mevcut-mevcudiyet
imar-mimar-mamur-tamir
emir-amir-memur
resim-merasim-tersim
hasılat-tahsilat-mahsul
Harikulade : harik-ul-ade açılımı ve kökleri itibariyle
şu anlama geliyor :
harik(a) : Arapça "karıştıran/harekete geçiren" anlamındadır.
ade : gelenek, adet : ade çoğulu olarak gelenekler demektir.
harik-ul-ade : Gelenekleri karıştıran,alt üst eden,değişimi harekete geçiren (Türkçedeki pozitif anlamı ile : güzel) etkinin adı ve anlatımıdır.
----------------------------------------------------
rekb : binmek ;
merkep : binek hayvanı;
rekabet : yarışanların, birbirlerinin yaptıklarının üzerini örterek kendilerini ön plana çıkarma eylemi.
mübaşir : (başar = müjde)kökünden : müjdeci
-------------------------------------------------
muvazaa = muvadaa : karşılıklı/gizli vaadleşme, kişilerin birbirlerine verdiği gizli vaadler.(vaad kökünden)
-------------------------------------------------
mütareke : (terk kökünden) karşılıklı terketme, karşılıklı silah bırakma
--------------------------------------------------
mektup : (ketb=yazma kökünden)yazılı metin/yazılmış olan
kitap : ketb kelimesinin çoğulu olarak) yazılar
mektep : yazı yazılan yer
kitabe : yazıt
---------------------------------------------------
şemsiye : (şems=güneş kökünden)güneşten koruyucu
( Arap coğrafyasında ancak "güneşten korunmak"ihtiyacı olabileceği
için )
Türkçe"ye yerleşmiş,Türkçe"ye ait olmuş Arapça kelimelerin
kökenini incelemek,Türkçe içindeki anlamlarını bilmeye ve doğru kullanımlarına yardımcı olduğu için,her iki dili de bilmenin yardımı ile,kök ve anlam çözümlemesini yapabildiğim sözcüklerden yazıyorum :
fikir : düşünce efkar (çoğul) : düşünceler
efkar-ı umumiye : Kamunun düşünceleri/kamuoyu
münazara (nazar kökünden) karşılıklı bakış oluşturma
niza(nida) : ses/(li çekişme)(nizalı-nizasız)
münazaa : Karşılıklı çekişme
mütalaa : (tal"a=çıkış)kökünden : çıkarım
farik : (fark kökünden) farkeden,farkedebilen,ayırt edebilen
refik : arkadaş
müterafik kusur : kusur arkadaşlığı,kusur ortaklığı
vezin : ölçü
muvazene : denge
tevzi : dengeli dağıtım
mütevazi : hareketlerinde dengeli,ölçülü
tevazu : ölçülü olma,dengede olma
sabıka : geçmişteki hal,durum
hal-i sabıka irca : geçmiş duruma geri dönme (eski hale getirme)
zikr : dile getirme,söyleme
mezkur : bahsedilen,dile getirilen
müzekkere : zikreden yazı,hatırlatan yazı
ras : (Ar.) baş / ratio : (Lat.) akıl
rasyonalizm : akılcılık
re"sen : kendi başına,kendiliğinden hareketle
reis :başkan
---------------------------------------------------
usul : asıl sözcüğünün çoğuludur
---------------------------------------------------
sıdk : doğruluk
sadık : doğru
tasdik : doğrulama/onama
----------------------------------------------------
fazilet : (fazla kökünden) fazla ahlak,erdem,beklenenden daha fazla ahlaklı olmak
Sn. Sinequanon :
Spor kelimesinin açılımına dair bu bilgiyi,spor bilimleri ile ilgili bir akademisyenden duymuştum. Sistem,program,organizasyon ve rekor kelimeleri,olimpik hazırlıkların hedefe yönelen disipline yöntemleri ve hedefin adını sembolize etmek üzere,yöntemlerin sıralanaşı;kısaltması ise : Spor imiş. İngilizce Ve Fransızca"daki "t" harfinin gramatik bir ek olma ihtimali veya çoğul eki olma ihtimalini düşünebiliriz.
-----------------------------------------------------
Türkçe"den birkaç kelime :
vade : (vaad kökünden) ödemenin/ifanın vaadedildiği
zamanı ifade eder.
-------------------------------------------------------
halet : hal kelimesinin çoğuludur
halet-i ruhiye : ruhsal durumlar
-------------------------------------------------------
tahakkuk : hak şekline bürünme,hak haline gelme
muhakkak : hak durumu kesinleşmiş olma
----------------------------------------------------------
hayat : (kökü:hay"a:canlılık,canlı olma) hay"a çoğuludur
----------------------------------------------------------
habbe : tane
hububat : taneli yiyecekler(habbe çoğulu)
---------------------------------------------------------
insan : Arapça ins kelimesi Türkçe"deki insan kelimesinin karşılığıdır ve
insan : Arapçada ins kelimesinin çoğulu,ayrıca ins(an) soyundan gelen anlamındadır.
nas : insan topluluğu (hukukta "nası ızrar" ( insanlara zarar verme)
terimindeki kullanımı örnektir.
-------------------------------------------------------
nefs : can,kişi
nüfus : nefs çoğulu olarak : kişiler
enfes : candan öte
nefes : soluk alıp verme
teneffüs : nefeslenme
--------------------------------------------------------
şur : emir,danışana gösterilen yol
şur"a : danışma kurulu
şurayı devlet : devlete dair danışma kurumu (günümüzde Danıştay)
müsteşar : danışılan görevli
müşavir : danışman
istişare : karşılıklı görüş/fikir alışverişi/danışma
--------------------------------------------------------
memleket : kökündeki mülk kelimesinden,edinilmiş,yurt edilmiş mülkler
memluk : mülk edinilmiş (köle)
istimlak : mülk edinme
emlak : mülkler
--------------------------------------------------------
kökeni ve eki ile birbirine yakın ve bağlı kelimeler etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
kökeni ve eki ile birbirine yakın ve bağlı kelimeler etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
19 Mart 2014 Çarşamba
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
Popular Posts
-
bir ve olmak bu için o ben demek çok yapmak ne gibi daha almak var kendi gelmek ile vermek ama sonra kadar yer ...
-
More to Read 1 - 2 ve Cevap anahtarları odtu metu reading book https://yadi.sk/d/PzFvxUttdFGjN C...
-
به دنیا دل نبنده هر که مرده از بابا طاهر-Baba Tahir’den 16 11 2013 ز دل مهر رخ تو رفتنی نی غم عشقت به هر...
-
My name is Catherine, but I'm called 'Kate' by my friends. I live near Leeds, in the north-east of England. I'm a dental n...
-
İngilizce Öğrenenler için Arşivlik Büyük Okuma Arşivi + Ses CD ve Kontrol Sınavları .. Paylaşım 1; Oxford Bookworms Library ALL without A...
-
Farsça Ders Notları https://yadi.sk/i/_DJahxQ83PNvWn "Kelime Hazinesi مور (mûr) karınca شرم (şerm) utanma, mahcubiyet;...
-
dılcık: sulu, şımarık kişi yalacan: sırnaşık dığan: sahan, tava peşkir: havlu buva: baba künge: kül gı: kız napıpdurun?=napıyorsun? ...
-
Marianna Pascal Say it Better in English Useful Phrases for work and everyday life https://yadi.sk/i/hLPYM5_v3PNwyf ...
-
Le temps, c'est de l'argent. ( Lö tan se dö larjan.) Les bons comptes font les bons amis. ( Le bon cont fon le bonzami.) Dog...